Tijdens de Lunch & Learn van juni bij Alzheimercentrum Amsterdam gaf onderzoeker Emma Coomans een inkijkje in de wereld van de PET-scan. Ze liet zien hoe deze geavanceerde beeldvormingstechniek artsen en onderzoekers helpt om de oorzaak van dementie beter vast te stellen én steeds nauwkeuriger te voorspellen hoe een ziekte zich zal ontwikkelen.

Een PET-scan maakt gebruik van een kleine hoeveelheid licht radioactieve stof, een zogenoemde tracer. Afhankelijk van welke tracer wordt gebruikt, kunnen verschillende processen in de hersenen zichtbaar worden gemaakt. Zo is te zien hoe actief hersencellen zijn of of bepaalde eiwitten zich in de hersenen hebben opgehoopt.

Verschillende PET-scans, verschillende informatie

Emma legde uit dat dementie een verzamelnaam is voor klachten waarbij het denken en dagelijks functioneren achteruitgaan. Een dementiediagnose vertelt echter nog niet waardoor die klachten worden veroorzaakt. Juist daar kunnen PET-scans een belangrijke bijdrage leveren.

Met een FDG-PET-scan wordt het glucoseverbruik van de hersenen in beeld gebracht. Glucose is de belangrijkste energiebron van hersencellen. Wanneer bepaalde hersengebieden minder glucose opnemen, kan dat wijzen op schade. De patronen van verminderde activiteit verschillen per vorm van dementie en kunnen daarom helpen om de onderliggende oorzaak te achterhalen.

Een amyloïd-PET-scan laat zien of er ophopingen van amyloïdeiwitten aanwezig zijn. Een negatieve scan sluit de ziekte van Alzheimer vrijwel uit. Een positieve scan betekent echter niet automatisch dat iemand Alzheimer heeft, omdat amyloïd zich ook bij sommige gezonde ouderen kan ophopen.

De nieuwste ontwikkeling is de tau-PET-scan, waarmee ophopingen van het tau-eiwit zichtbaar worden gemaakt. Anders dan amyloïd hangt tau veel sterker samen met de ziekte van Alzheimer. Ook blijkt dat de plaats waar tau zich ophoopt overeenkomt met de klachten die iemand ervaart.

Ook voorspellen hoe de ziekte verloopt

Naast het stellen van een diagnose kan een tau-PET-scan mogelijk ook helpen om het ziekteverloop te voorspellen. Onderzoekers bekijken of de hoeveelheid en de locatie van tau kunnen aangeven welke klachten iemand waarschijnlijk zal ontwikkelen en hoe snel de achteruitgang zal verlopen.

Hoewel hier nog veel onderzoek naar wordt gedaan, bieden deze ontwikkelingen perspectief voor een steeds persoonlijkere diagnose en behandeling van mensen met dementie.